Kształtki do spawania doczołowego wg EN 10253-2 / EN 10253-4
Kształtki gięte i kute do spawania doczołowego wg EN 10253-2 (stal węglowa i stopowa, dawniej DIN 2605/2615/2616/2617) oraz EN 10253-4 (stal nierdzewna): kolana 2D/3D/5D pod 45°, 90° i 180°, trójniki równoprzelotowe i redukcyjne, zwężki koncentryczne i mimośrodowe, dna. Wymiary montażowe z tablic normy; grubość ścianki dobierana do ciśnienia od PN6 do PN160.
Kolano 90° typ 3D (R = 1,5 D)
Kolano gięte 90° o promieniu R ≈ 1,5 średnicy zewnętrznej (typ 3D wg EN 10253-2, dawniej DIN 2605 Bauart 3) — najpopularniejsza kształtka rurociągowa: łagodna zmiana kierunku, małe opory przepływu, długość montażowa równa promieniowi. Odpowiednik ASME B16.9 „long radius”.
Kolano 45° typ 3D (R = 1,5 D)
Kolano gięte 45° o promieniu R ≈ 1,5 D (typ 3D) do łagodnych odchyleń trasy rurociągu, obejść i podejść pod kątem. Wymiar montażowy od osi do końca wynosi R·tg 22,5° (ok. 0,41 R).
Kolano 180° typ 3D (łuk powrotny)
Łuk powrotny 180° o promieniu R ≈ 1,5 D — do wymienników ciepła, wężownic, kompensatorów U-kształtowych i nawrotów rurociągu. Rozstaw osi C = 2R, odległość od grzbietu do osi B.
Kolano 90° typ 2D (R = 1,0 D)
Kolano 90° o krótkim promieniu R ≈ 1,0 D (typ 2D, dawniej DIN 2605 Bauart 2) — tam, gdzie brakuje miejsca: ciasne węzły, kolektory, armatura przy ścianie. Większe opory przepływu niż 3D. Odpowiednik ASME B16.9 „short radius”.
Kolano 180° typ 2D (łuk powrotny krótki)
Łuk powrotny 180° o krótkim promieniu R ≈ 1,0 D — zwarte nawroty w wymiennikach i wężownicach, gdy rozstaw rur jest mały.
Kolano 90° typ 5D (R ≈ 2,5 D)
Kolano 90° o dużym promieniu (typ 5D, dawniej DIN 2605 Bauart 5) — do rurociągów transportu pneumatycznego, zawiesin, ścierniw i wszędzie tam, gdzie liczy się minimalny opór i mała erozja grzbietu łuku.
Kolano 45° typ 5D (R ≈ 2,5 D)
Kolano 45° o dużym promieniu (typ 5D) — łagodne załamania tras transportu pneumatycznego i hydrotransportu.
Kolano 180° typ 5D
Łuk powrotny 180° o dużym promieniu (typ 5D) — nawroty w instalacjach transportu pneumatycznego i wężownicach o dużym rozstawie.
Trójnik równoprzelotowy
Trójnik kuty/wyoblany do spawania doczołowego z odgałęzieniem o tej samej średnicy co bieg (dawniej DIN 2615). Wymiar F od osi do każdego z trzech końców.
Trójnik redukcyjny
Trójnik z odgałęzieniem o mniejszej średnicy niż bieg (dawniej DIN 2615). Wymiar F od osi do końców biegu, G od osi do końca odgałęzienia.
Zwężka koncentryczna (symetryczna)
Zwężka ze wspólną osią obu końców (dawniej DIN 2616 Form 1) — standardowa zmiana średnicy rurociągów pionowych i tam, gdzie nie ma potrzeby odwadniania. Długość L wg tablicy normy.
Zwężka mimośrodowa (ekscentryczna)
Zwężka z jedną tworzącą prostą (dawniej DIN 2616 Form 2) — do rurociągów poziomych: płaskim dołem zapewnia pełne odwodnienie, płaską górą zapobiega gromadzeniu powietrza (ssanie pomp). Długość L jak dla zwężki koncentrycznej.
Dno (denko) do spawania
Dno elipsoidalne do przyspawania doczołowego na końcu rury lub króćca (dawniej DIN 2617). Długość E wg praktyki ASME B16.9 / DIN 2617 — EN 10253-2 podaje tylko proporcje kształtu (R1 ≈ 0,8 D, r ≈ 0,15 D).
O normie
EN 10253-2 zastąpiła arkusze DIN 2605 (kolana), 2615 (trójniki), 2616 (zwężki) i 2617 (dna); wymiary montażowe (promienie, długości) pozostały te same i są identyczne z ASME B16.9 — kształtka EN i ANSI o tej samej średnicy zewnętrznej ma te same wymiary zabudowy, różni się natomiast szeregiem średnic rur (EN 10220 vs B36.10) i materiałem.
Norma rozróżnia wykonanie typu A (ścianka kształtki równa ścianki rury; współczynnik ciśnieniowy kolan i trójników poniżej 1) i typu B (pogrubiona ścianka, pełna wytrzymałość). Na stronach pozycji podajemy wymiary z tablic 10–15 normy; grubość ścianki i typ wybierasz w zapytaniu — albo podajesz ciśnienie, temperaturę i medium, a my dobierzemy.